Op de middelbare school heten ze anders

Op het vmbo heet een redactiesom een contextopgave of gewoon een opgave. De wiskunde is bijna altijd toegepast: een formule als a + bx is geen abstracte notatie maar een taxirit met een starttarief, een bijbaantje met reiskostenvergoeding, een abonnement met vaste kosten. De context staat centraal, door het hele hoofdstuk heen, niet alleen aan het einde.

Een leerling die in groep 8 moeite had met situaties herkennen, merkt dat op het vmbo direct. Niet bij één toets, maar de hele tijd.

Op havo en vwo is de opbouw abstracter. Leerlingen leren eerst de theorie, de formules, de begrippen. De toepassingen komen later, als verdieping of afsluiting. Maar ook daar komt het moment dat een leerling een situatie moet lezen en moet bepalen welke bewerking erbij hoort. De vaardigheid is dezelfde, alleen de verpakking verschilt.

Wat verandert er dan wel?

De teksten worden langer. De contexten minder herkenbaar. En er is niemand meer die zegt: lees de som goed, denk na wat er gevraagd wordt.

Op de basisschool zijn er nog aanwijzingen, een stappenplan, een leerkracht die meekijkt. Op de middelbare school wordt verwacht dat een leerling zelf bepaalt hoe hij of zij een opgave aanpakt. Die zelfstandigheid is de grootste drempel, niet de rekenstof zelf.

Wat kun je in juni en juli nog meegeven?

Niet meer stof. Daar is geen tijd voor, en het helpt ook niet.

Wat wel helpt: een leerling laten merken dat hij of zij situaties kan lezen. Dat het herkennen van wat er in een opgave gebeurt, een vaardigheid is die hij of zij al heeft. En dat die vaardigheid meegaat naar de middelbare school, ook als de sommen er anders uitzien.

Daarvoor heb ik een gratis werkblad gemaakt, speciaal voor groep 8 leerlingen die de stap naar de middelbare school maken. Het biedt een paar situaties die bewust iets verder reiken dan de basisschool, maar die nog goed aansluiten op wat leerlingen kennen.