De onzichtbare komma
3,4 × 10 = 3,40? Veel kinderen kennen het trucje “zet er een nul achter”, maar weten niet waarom het soms werkt en soms niet. Met De onzichtbare komma ontdekken ze dat de komma er altijd al staat, dat elk getal slapende nullen heeft en waarom de cijfers schuiven bij × 10 en : 10. Begrip eerst, de regel daarna.
3,4 × 10 = 3,40. Herken je dat? Kinderen leren twee losse trucjes: “bij keer 10 zet je er een nul achter” en “bij kommagetallen schuift de komma”. Zolang het goed gaat, lijkt er niets aan de hand. Maar bij 3,4 × 10 werkt de nul ineens niet meer, en dan weten ze niet waarom. Ook bij het omrekenen van maateenheden geeft dit problemen, want wat moet je als "de nullen op zijn"?
De onzichtbare komma laat zien wat er echt gebeurt. De komma staat er altijd, ook bij een heel getal: direct achter de eenheden. En elk getal heeft aan beide kanten een eindeloze rij slapende nullen. Die schrijven we niet op, want dat is gedoe.
Met geld maken kinderen zichtbaar waarom alles schuift. Bij × 10 wordt elke euro een tientje en elk dubbeltje een euro. Elk cijfer wordt tien keer zo veel waard, en daardoor komt het één plek naar links te staan. De komma blijft gewoon staan. Valt er een plek leeg? Dan wordt er een slapende nul wakker. Zo snappen kinderen waarom 37 × 10 = 370 en 3,4 × 10 = 34. Pas als het waarom er zit, wordt de wisselregel een handig hulpmiddel in plaats van een trucje.
Wat zit erin?
- Uitleg voor de leerkracht of RT’er, met een mogelijke volgorde
- Slapende nullen: uitlegkaart met doe-opdracht
- Waarom schuift alles?: het tientallig stelsel, zichtbaar gemaakt met geld
- Zelfde getal, andere jas: 28 sorteerkaarten en 4 lege kaarten
- De schuifkaart: een plaatswaardekaart met vaste komma, met 6 cijferstroken en 1 lege strook
- Het wisselkantoor: uitleg, oefenblad en Klopt dit?
- De rekenmachine weet het al: ontdekblad
- Alle antwoorden
Voor wie? De bovenbouw, voor de klas, een instructiegroepje of RT. Het is het eerste pakket van de afdeling Getalinzicht. Daarna volgt Komma onder komma, over kommagetallen vergelijken en ordenen.
13 pagina’s, pdf. De schuifkaart is om te lamineren en opnieuw te gebruiken met een whiteboardstift.