Als je lang genoeg met iets werkt, gebeurt er iets bijzonders: je begint patronen te zien. Gewoon omdat ze zich aan je opdringen vanuit de praktijk. Dat is mij overkomen met het Situatiekompas.
Ik ontwikkelde het omdat er bij zo veel kinderen een discrepantie is tussen wat ze laten zien in de rekenles en wat daarvan overblijft als ze het geleerde moeten toepassen in een context. En ik zag dat leerkrachten weinig hadden om mee te onderwijzen: geen structuur, geen taal, geen gereedschap. Dus bouwde ik er een.
Pas later ontdekte ik dat onderzoekers hetzelfde hadden gezien. En hoe tof is dat!
Schema-Based Instruction
In de onderwijsonderzoekliteratuur bestaat een aanpak die Schema-Based Instruction heet — SBI. De kern: leer kinderen niet losse signaalwoorden herkennen ("meer = optellen"), maar de structuur van de situatie. Is dit een veranderingssituatie? Een vergelijkingssituatie? Een combinatiesituatie?
Kinderen die de situatie begrijpen, kunnen rekenen. Kinderen die signaalwoorden jagen, schieten vaak mis.
De Kennisrotonde — het kennisplatform van NRO — beschrijft SBI als effectiever dan algemene instructiestrategieën, met name voor kinderen met rekenproblemen.
En toen zag ik het
Het Situatiekompas is in de kern hetzelfde idee — alleen verder uitgewerkt. Waar SBI meestal drie of vier basisschema's onderscheidt, werkt het Situatiekompas met elf situaties. Niet omdat ik nou zo van ingewikkeld doen hou, maar omdat die nuances er in de klas gewoon toe doen.
Maar er is nog een verschil, en dat vind ik het belangrijkste.
SBI-onderzoek richt zich bijna altijd op de leerling: breng het kind de structuur bij. Wat het onderzoek beschrijft maar zelden invult, is hoe een leerkracht dat onderwijs dan precies moet geven. Wat zeg je? Wat laat je zien? Hoe bespreek je een situatie zonder meteen naar de berekening te springen?
Dáár staat de leerkracht alleen.
Het kompas als didactisch gereedschap
Toegepast rekenen is het enige rekenonderdeel waarbij de leerkracht eigenlijk geen gereedschap heeft om mee te onderwijzen. Bij meten leg je een liniaal neer. Bij breuken snijd je een appel. Maar bij redactiesommen? Dan oefen je maar. En als het dan nog niet lukt? Dan oefen je nog meer.
Het Situatiekompas geeft de leerkracht iets om mee te werken. Een structuur om over te praten, een taal om situaties te benoemen, een kapstok om instructie aan op te hangen.
Reactie plaatsen
Reacties