Redactiesommen – Stap voor Stap
Veel fouten in redactiesommen ontstaan niet bij het rekenen, maar bij het begrijpen van de situatie.Daarom kun je hier werken vanuit situaties (Situatiekompas), of kiezen voor werkboeken en losse materialen per groep.
Loopt een kind vast op de taal van de som?
Dan is dit overzicht rekenwoordenschat handig om erbij te pakken.
Alle belangrijke rekenwoorden per leerjaar overzichtelijk bij elkaar.
Materialen Situatiekompas
Het Situatiekompas helpt leerlingen herkennen wat er in een verhaal gebeurt vóór ze gaan rekenen.
Niet het signaalwoord staat centraal, maar de situatie:
Wat verandert hier? Wat blijft gelijk? Wat gebeurt er met de hoeveelheid?
De 11 situaties van het Situatiekompas
De kern van het model bestaat uit deze 11 zinnen:
Er gaat iets bij
Er gaat iets af
Er is een verschil
Er komt steeds hetzelfde erbij
Het wordt eerlijk verdeeld
Er gaat iets omheen
Er gaat iets op
Er gaat iets in
Het hoort bij elkaar
Je neemt een deel van het geheel
Alleen de maat verandert
Deze zinnen vormen samen een gedeelde kapstok voor instructie, begeleiding en zelfstandig werken.
Werk je aan het 1S-niveau bij rekenen?
Veel scholen willen meer leerlingen richting het streefniveau 1S begeleiden Dat vraagt dat leerlingen leren redeneren, verbanden zien en rekenstructuren herkennen.
Het Situatiekompas ondersteunt precies dat denken.
✔ helpt leerlingen situaties herkennen
✔ ondersteunt klassengesprekken over rekenen
✔ geeft structuur bij contextopgaven
Niet iedere leerling zal het streefniveau 1S bereiken. Maar ook leerlingen die moeite hebben met rekenen hebben juist baat bij het begrijpen van de onderliggende structuur.
“Je hoorde voortdurend tijdens de les: ‘Ohhhh’. Je hoorde de kwartjes bij de kinderen vallen.”
Manon Hulst, directeur IKC Het Zwanenbos in Zoetermeer over het werken met de materialen van het Situatiekompas in groep 7 en 8.
"Ik vond je uitleg om dit te maken zó herkenbaar...en toen ik op de site keek was ik gelijk enthousiast."
Pauline Gerelings, RT Rokkeveen, in Zoetermeer
Deze maand binnen het Situatiekompas
In deze uitwerking staat de situatie Er gaat iets af centraal.
Leerlingen leren herkennen wat er afneemt, hoe dat verwoord wordt en welke bewerking daarbij past.
De materialen hieronder helpen je om dit stap voor stap op te bouwen in je groep of tijdens RT.
Complete lessenreeks rond situaties waarin een hoeveelheid afneemt.
Uitgewerkte lessen per groep, inclusief werkbladen, poster en situatiebouwkaarten (±95 pagina’s).
Met één doorlopende leerlijn en ruimte om binnen dezelfde structuur terug of vooruit te stappen.
Helpt leerlingen begrijpen wat er gebeurt in een situatie waarin een hoeveelheid afneemt.
Met het denkmodel begin – actie – over leren leerlingen eerst verwoorden en analyseren, vóórdat ze gaan rekenen.
Inclusief:
-
poster middenbouw ( een versie in kleur en een printvriendelijke versie)
-
poster bovenbouw ( een versie in kleur en een printvriendelijke versie)
-
lessuggesties (zonder extra materiaal)
Geschikt voor groep 4 t/m 8, klas én RT.
Leerlingen bouwen zelf situaties waarin een hoeveelheid kleiner wordt.
Met BEGIN-, ACTIE- en OVER-kaarten oefenen zij het begrijpen en verwoorden van wat er gebeurt, vóórdat ze gaan rekenen.
Leerlingen analyseren hoe een hoeveelheid afneemt en leren hun redenering precies te verwoorden.
Meer abstract, meer vaktaal, zelfde heldere structuur.
De complete set situatiebouwers voor er gaat iets af.
Van concreet naar abstract, van dagelijkse taal naar rekentaal in de klas.
Algemene materialen bij het Situatiekompas
Naast de materialen waarin één situatie wordt uitgewerkt zijn er ook de algemene materialen van het situatiekompas.
Ze helpen leerlingen om situaties te herkennen, taal te verhelderen en hun denken te structureren. Ze vormen de basis van het werken met situaties en zijn ook goed op zichzelf inzetbaar. Voor groep 4 t/m 8.
Situatiekompas – poster A2
Het Situatiekompas is een didactische én mooie poster voor het werken met redactiesommen in groep 4 t/m 8. De poster helpt leerlingen om niet te gokken op rekenwoorden, maar eerst te kijken naar wat er gebeurt in het verhaal. Vanuit die situatie volgt logisch de juiste bewerking.
Situatiekompas – A3-poster (gedrukt)
Het Situatiekompas is een didactische én mooie poster voor het werken met redactiesommen in groep 4 t/m 8. De poster helpt leerlingen om niet te gokken op rekenwoorden, maar eerst te kijken naar wat er gebeurt in het verhaal. Vanuit die situatie volgt logisch de juiste bewerking.
Situatiekompas – download (PDF)
Het Situatiekompas is een didactisch en overzichtelijk hulpmiddel voor het werken met redactiesommen in groep 4 t/m 8. Deze download helpt leerlingen om niet te gokken op rekenwoorden, maar eerst te kijken naar wat er gebeurt in het verhaal. Vanuit die situatie volgt logisch de juiste bewerking.
Situatiekompas – praatkaartjes (PDF)
Deze set praatkaartjes helpt leerlingen om hun denken bij redactiesommen onder woorden te brengen.
De kaartjes ondersteunen elke fase van het denkproces: begrijpen, kiezen, rekenen en controleren.
Ze sluiten aan bij het Situatiekompas en zijn breed inzetbaar: klassikaal, in kleine groepen of in de RT-praktijk.
Geschikt voor groep 4 t/m 8.
Spiekkaarten Redactiesommen Situaties
Spiekkaartjes Verhaal → Situatie (gr. 4–8) — overzichtskaart & knipkaarten in één PDF. Situatie eerst, dan som. Incl. handleiding.
Acht dominospellen + handleidingen in één pakket. Leerlingen leren redactiesommen lezen via verhaal → situatie → bewerking: van bij elkaar / er gaat iets af tot verhouding, deel van, omrekenen, oppervlakte & inhoud. Printklaar en direct inzetbaar.
Er komt iets bij
Materiaal over rekentaal en het herkennen van situaties waarin er iets bij komt voor groep 4 t/m 8.
Er komt iets bij – Complete lessenserie (groep 4 t/m 8)
Complete lessenserie rond het herkennen en begrijpen van toename-situaties.
Uitgewerkte lessen per groep, inclusief werkbladen, poster en kaartenset (±70 pagina’s).
Direct inzetbaar in de klas of bij RT, met ruimte om binnen één leerlijn terug of vooruit te stappen.
Poster – Er komt iets bij (incl. lessuggesties)
Visuele ondersteuning bij het herkennen van toename-situaties.
Inclusief korte lessuggesties om het gesprek vóór het rekenen te stimuleren.
Geschikt voor midden- en bovenbouw.
Kaartenset Er komt iets bij
Kaartenset Er komt iets bij helpt kinderen herkennen wanneer een situatie gaat over toename.
Niet meteen rekenen, maar eerst begrijpen wat er gebeurt.
De set bevat talige situatiekaarten en verdiepingsvragen, geschikt voor middenbouw en bovenbouw.
Te gebruiken met of zonder de poster Er komt iets bij.
Ideaal voor klassikaal gebruik en RT.
Werkboeken per groep
Werk je liever per leerjaar met een vaste opbouw?
De Stap-voor-Stap werkboeken bieden structuur bij het oefenen van redactiesommen.
Per groep vind je een gerichte opbouw van basis naar toepassing, met aandacht voor strategie en controle.
"Dit werkboek gun ik alle leerlingen in groep 7/8 die moeite hebben met betekenisverlening. Zeker als bewerkingen en contexten complexer worden. Zij hebben echt een aanpak nodig die ingetraind wordt en dat zit onvoldoende in de huidige rekenmethode en leerkrachten missen dit soort stapsgewijze geïsoleerde oefeningen heel erg. Een gat in de markt."
Jessica van der Straaten, rekenspecialist bij Cedin
"Als remedial teacher heb ik sinds het Stap voor Stap boek een gestructureerde manier om met kinderen te werken aan het omgaan met verhaaltjessommen. Zowel de kinderen als ik genieten van de combinatie van uitleg, spelvorm en het herhaald inoefenen. Alle leerlingen maken trouw hun 'huiswerk' en merken per direct verbetering in het omgaan met verhaaltjessommen."
Tineke Verdoes van RT'praktijk Kindertalenten over het werkboek Redactiesommen Stap voor Stap voor groep 7 en 8
Redactiesommen — Stap voor Stap (Groep 5)
Voor groep 5 (en remediërend start groep 6). Leerlingen leren redactiesommen zelfstandig oplossen met vijf vaste denkstappen.
Snel overzicht
-
Opbouw: lezen → begrijpen → plan → som → controle (eerst 1-staps, daarna eenvoudige meerstaps).
-
Thema’s & taal: geld, meten, tijd, eenvoudige tabellen; woordenschat & signaalwoorden (meer, minder, samen, over, per).
-
Inhoud: 51 pagina’s, full-color met ondersteunende afbeeldingen; downloadpagina met extra’s (wachtwoord in het boek).
Fysiek product: Voor groep 6 (en remediërend start g7). Van 1-staps naar meerstaps redactiesommen met 6 vaste denkstappen.
Snel overzicht
-
Opbouw: lezen → wat is de vraag → informatie zoeken → plan (schema/tekening/tabel) + som → controle.
-
Opdrachten: ingewikkelder opgave en 2–3-staps sommen met tussenstappen noteren en valkuilen herkennen.
-
Thema’s & taal: geld (prijs per stuk, wisselgeld), meten (cm↔m, ml↔l), tijd (duur/vertrektijden), tabellen & eenvoudige diagrammen; signaalwoorden zoals: per, elk, totaal, verschil, over, rest.
-
Inhoud: 50 pagina’s, full-color; downloadpagina met extra’s (wachtwoord in het boek).
Fysiek product.
Voor RT’ers & leerkrachten die toegepast rekenen willen oefenen, geschikt voor groep 7 en 8.
✅ Klaar om morgen mee te werken (pdf/werkboek)
✅ Stap-voor-stap instructies voor leerling & begeleider
✅ Werkt in groepje of 1-op-1
Snel overzicht
-
Opbouw: lezen, wat is de vraag, informatie zoeken, plan maken, uitrekenen, controleren.
-
Opdrachten: meerstaps sommen met rekenzinnen/tussenstappen, valkuilen over de onderwerpen uit groep 7 en 8.
-
Thema’s & taal: procenten, verhoudingen, gemiddeldes, prijs/ korting/ btw, schaal & meten, tijd (duur & planning), tabellen/diagrammen; signaalwoorden o.a. per, totaal, deel van, verhouding, toename/afname, verschil, gemiddeld.
-
Inhoud: 55 pagina’s, full-color; downloadpagina met extra’s (wachtwoord in het boek), ISBN 9789465124919.
Losse materialen en downloads
Zoek je iets gerichts om mee te starten of bij te sturen?
Hier vind je werkbladen, actiepakketten en aanvullende materialen waarmee je leerlingen laat oefenen met lezen, analyseren en controleren.
In te zetten naast het Situatiekompas of de werkboeken – of gewoon als losse interventie in je groep.
Circuit Redactiesommen groep 5
Oefen redactiesommen in groep 5 met dit rekencircuit vol afwisseling: samen oplossen, Teken de Som, placemat en Mep de Som. Leerlingen leren lezen, de juiste informatie vinden, een bewerking kiezen en controleren. Met duidelijke stappenplankaart, rondere getallen (groep-5 niveau) en antwoordenbladen. PDF, print-klaar voor les, circuit of RT.
Let op: het spel mep de som is de variant voor groep 5/6 en dus gelijk aan het spel in het circuit voor groep 6.
Circuit Redactiesommen Groep 6
Type: Digitale download (Pdf)
Van tekst naar som met vertrouwen. Dit rekencircuit voor groep 6 laat leerlingen doelgericht oefenen met redactiesommen: informatie lezen en markeren, de juiste bewerking kiezen, handig of schriftelijk uitrekenen en controleren. Met leerlingenbladen én antwoorden per station zet je het gemakkelijk in, in de klas of RT.
Type: Digitale download (Pdf)
Compleet pakket voor een circuit met 5 stations. Ideaal om redactiesommen stap voor stap te oefenen in groep 7 en 8.
Bewegend leren
Type: Digitale download (Pdf) bewegend leren
Speur en speel bingo met redactiesommen over geld. Leren én plezier tegelijk!
Type: Digitale download (Pdf) bewegend leren
Speur en speel bingo met redactiesommen over geld. Leren én plezier tegelijk!
Type: Digitale download (Pdf) bewegend leren
Speur en speel bingo met redactiesommen over geld. Leren én plezier tegelijk!
Katernen
Complete set van 40 werkbladen (vier katernen). Elke groep heeft 10 bladen met uitgewerkte redactiesommen en het stappenplan. Perfect voor diagnose én oefenen.
De complete reeks redactiesommen over vermenigvuldigen en delen – van eerste groepjes tot procenten en schaal.
Spellen
Mep de Som, groep 5 en groep 6
Type: Digitale download (Pdf) Spel
Lees de som, sla op de juiste bewerking en leg uit waarom. Speels oefenen met bewerkingen.
Mep de Som, groep 7 en 8
Type: Digitale download (Pdf) Spel
Lees de som, sla op de juiste bewerking en leg uit waarom. Speels oefenen met bewerkingen.
Ondersteunend materiaal, woordenschat
Kleurplaat Rekenwoorden
Type: Digitale download (Pdf)
Kleur en leer rekenwoorden voor optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen. Vanaf groep 4.
Rekenwoordenschat – alle woorden per leerjaar overzichtelijk bij elkaar
Kinderen die vastlopen bij redactiesommen of verhaaltjessommen, hebben vaak niet alleen moeite met rekenen, maar óók met taal. Begrippen als verschil, verdelen, meer dan, rest, totaal zijn niet vanzelfsprekend.
Met dit overzicht heb je alle belangrijke rekenwoorden per leerjaar bij de hand. Van groep 1 tot en met groep 8.
9 pagina's
Werk je aan meer dan redactiesommen?
Misschien zoek je ook materiaal voor:
Werk je structureel met meerdere groepen?
Met de licentie krijg je toegang tot alle materialen van het Situatiekompas én de andere rekenlijnen – inclusief nieuwe toevoegingen gedurende het jaar.